Năm 2026 đánh dấu 50 năm quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc - UNESCO (1976–2026), một chặng đường ghi dấu với nhiều thành tựu trong lĩnh vực giáo dục, khoa học, văn hóa và bảo tồn di sản. Trên hành trình ấy, Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng được xem là một trong những minh chứng tiêu biểu cho hiệu quả hợp tác giữa Việt Nam với UNESCO trong quản lý, bảo tồn và phát huy bền vững các Giá trị Nổi bật Toàn cầu thông qua cơ chế giám sát, đánh giá định kỳ, tư vấn kỹ thuật và định hướng quản lý di sản theo tinh thần Công ước về Bảo vệ Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới năm 1972.
Cảnh quan núi đá vôi tại Di sản Thiên nhiên Thế giới Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng
Trong hơn hai thập kỷ qua, kể từ lần đầu tiên được vinh danh là Di sản Thiên nhiên Thế giới vào năm 2003, UNESCO và các cơ quan tư vấn, cơ quan chuyên môn của UNESCO đã luôn đồng hành cùng Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng trong việc hỗ trợ kỹ thuật, triển khai nhiều khuyến nghị chuyên môn, góp phần hoàn thiện mô hình quản lý, nâng cao hiệu quả bảo tồn Di sản và ứng phó với những thách thức trong tình hình mới. Các khuyến nghị liên quan đến tình trạng bảo tồn di sản trong thời gian qua đã được Ban quản lý Vườn nghiên cứu, tham mưu kịp thời và triển khai hiệu quả. Công tác điều tra, giám sát đa dạng sinh học, nghiên cứu khoa học, bảo vệ hệ sinh thái rừng, quản lý hệ thống hang động và ứng dụng khoa học công nghệ từng bước được tăng cường. Cùng với đó, các hoạt động giáo dục môi trường, phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn và sự tham gia của cộng đồng địa phương ngày càng được chú trọng, góp phần giữ vững tính toàn vẹn và giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản.
Đoàn công tác của tỉnh Quảng Trị tại Kỳ họp lần thứ 47 của Ủy ban Di sản Thế giới (Paris, Pháp, 07/2025)
Việc tích cực tham gia các Kỳ họp của Ủy ban Di sản Thế giới, Hội đồng Điều phối quốc tế Chương trình Con người và Sinh quyển (MAB) cùng nhiều Hội thảo khoa học, diễn đàn quốc tế đã tạo điều kiện để Ban quản lý Vườn tiếp cận kinh nghiệm quản trị tiên tiến, mở rộng hợp tác nghiên cứu khoa học, chia sẻ tri thức và nâng cao năng lực quản lý. Đây là nền tảng quan trọng để Phong Nha – Kẻ Bàng tiếp tục phát huy hiệu quả các danh hiệu quốc tế trong bối cảnh yêu cầu về bảo tồn thiên nhiên ngày càng toàn diện và gắn với các mục tiêu phát triển bền vững.
Đoàn công tác của tỉnh Quảng Trị tặng hoa, chúc mừng đoàn công tác của tỉnh Khăm Muồn, CHDCND Lào tại Kỳ họp lần thứ 47 của Ủy ban Di sản Thế giới (Paris, 07/2025)
Một dấu mốc nổi bật khác trong tiến trình đồng hành của UNESCO là việc công nhận Di sản Thế giới xuyên biên giới Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng (Việt Nam) và Vườn quốc gia Hin Nậm Nô (Lào). Đây không chỉ là sự ghi nhận đối với một hệ sinh thái karst liên quốc gia có giá trị nổi bật toàn cầu mà còn khẳng định vai trò của UNESCO trong kết nối hợp tác giữa các quốc gia nhằm cùng chia sẻ trách nhiệm bảo tồn những di sản chung của nhân loại. Bên cạnh đó, cùng với danh hiệu Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Phong Nha – Kẻ Bàng thuộc Chương trình Con người và Sinh quyển (MAB) của UNESCO. Việc hội tụ nhiều danh hiệu quốc tế tạo điều kiện để Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng từng bước tiếp cận mô hình quản trị các khu vực hội tụ nhiều danh hiệu quốc tế (MIDA), tăng cường sự phối hợp giữa các cơ chế bảo tồn, đồng thời nghiên cứu vận dụng các tiêu chí của Danh lục Xanh (Green List) của IUCN nhằm nâng cao hiệu quả quản lý theo các chuẩn mực quốc tế.
Trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với biến đổi khí hậu và các yêu cầu phát triển bền vững, những định hướng của UNESCO thông qua Công ước 1972, Chương trình MAB, Khung Đa dạng sinh học toàn cầu Côn Minh – Montréal và Chương trình Nghị sự 2030 của Liên hợp quốc tiếp tục là nền tảng quan trọng để Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng đổi mới phương thức quản lý, gắn kết chặt chẽ giữa bảo tồn thiên nhiên, nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường và phát triển sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương. Cùng với đó, việc nghiên cứu và từng bước tiếp cận các tiêu chí của Danh lục Xanh (Green List) của IUCN sẽ góp phần hoàn thiện mô hình quản trị theo các chuẩn mực quốc tế, nâng cao hiệu quả bảo tồn, tăng cường sự tham gia của cộng đồng và khả năng thích ứng trước những thách thức mới. Đây không chỉ là cơ hội để nâng cao chất lượng quản lý Di sản mà còn thể hiện cam kết của Việt Nam trong việc thực hiện các chuẩn mực quốc tế về bảo tồn thiên nhiên theo định hướng của UNESCO và các cơ quan tư vấn, cơ quan chuyên môn của UNESCO.
Đồ họa kỷ niệm 50 năm Việt Nam gia nhập UNESCO (1976-2026).
Tác giả: Manifesco
Kỷ niệm 50 năm quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và UNESCO là dịp nhìn lại chặng đường đồng hành bền chặt trong bảo tồn di sản, đồng thời khẳng định những giá trị đã được vun đắp qua thời gian. Đối với Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, hai lần được UNESCO ghi danh là Di sản Thiên nhiên Thế giới cùng hệ thống các danh hiệu quốc tế không chỉ là niềm tự hào mà còn là động lực để tiếp tục đổi mới tư duy quản lý, thực hiện nghiêm túc Công ước năm 1972 và phát huy hiệu quả các khuyến nghị của UNESCO trong công tác bảo tồn và phát triển bền vững. Trên nền tảng hợp tác lâu dài đó, hy vọng rằng UNESCO sẽ tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam, cùng với sự chủ động của Ban quản lý Vườn quốc gia và sự hỗ trợ của các cơ quan tư vấn, cơ quan chuyên môn của UNESCO, góp phần đưa Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng trở thành một khu vực chứa đựng các giá trị sinh thái mang tầm vóc toàn cầu, đóng góp thiết thực cho mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học, ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển bền vững cho các thế hệ hôm nay và mai sau./.
Mỹ Hạnh
Share this article
