Hố sụt có kích thước ước tính khoảng 190x140 m, độ sâu khoảng 100-120m, diện tích khoảng 2,18 ha thuộc khoảnh 8, tiểu khu 603, phân khu bảo vệ nghiêm ngặt của Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng được khảo sát bởi Công ty TNHH Jungle Boss phối hợp với các chuyên gia thuộc Hiệp hội Hang động Hoa Kỳ (NSS) và cán bộ Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng.
Hố sụt được phát hiện lần đầu trong quá trình rà soát ảnh vệ tinh trên nền tảng Google Earth của ông Kevin Ditamore, thành viên Hiệp hội Hang động Hoa Kỳ (National Speleological Society – NSS), qua ảnh vệ tinh ông phát hiện một khu vực có hình thái bất thường tại vùng Chà Nòi – Khe Gát, thuộc Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng. Từ manh mối ban đầu, các chuyên gia phối hợp với đội ngũ Công ty TNHH Jungle Boss tiến hành kiểm tra thực địa bằng thiết bị bay không người lái (flycam) qua ba đợt khảo sát, từng bước xác định vị trí và xây dựng phương án tiếp cận khu vực.
Ảnh: Trần Xuân Mùi
Ngày 27/4/2025, đoàn tiền trạm gồm 10 thành viên, trong đó có lực lượng kiểm lâm địa bàn, tiến hành khảo sát tuyến đường tiếp cận. Tuy nhiên, do địa hình rừng núi phức tạp, quãng đường di chuyển dài và điều kiện thiếu nguồn nước, đoàn phải kết thúc đợt tiếp cận sớm để bảo đảm an toàn. Trên cơ sở kết quả tiền trạm, từ ngày 23 đến ngày 28/7/2025, Công ty TNHH Jungle Boss phối hợp với các chuyên gia NSS tổ chức đợt khảo sát thứ hai tại khu vực Chà Nòi – Khe Gát, thuộc khoảnh 8, tiểu khu 603, tại vị trí có tọa độ VN-2000 X: 512888, Y: 1946080. Đoàn khảo sát gồm 24 thành viên, bao gồm các chuyên gia hang động, nhân sự kỹ thuật, an toàn, hậu cần và lực lượng bảo vệ rừng của Trung tâm Bảo vệ rừng và Di sản thế giới. Sau khi vượt qua hơn 20 km đường rừng, địa hình đá tai mèo sắc nhọn và điều kiện thiếu nước sinh hoạt trong mùa khô, đoàn đã tiếp cận được khu vực hố sụt, thiết lập hệ thống an toàn và triển khai khảo sát tại những vị trí có thể tiếp cận.
Ảnh: Trần Xuân Mùi
Qua khảo sát thực địa, đoàn ghi nhận hố sụt có miệng hình bầu dục, kích thước ước tính khoảng 190 ×140 m, độ sâu khoảng 100-120 m. Không gian bên trong có chiều dài khoảng 250 m và chiều ngang khoảng 200 m theo ghi nhận sơ bộ của đoàn khảo sát. Theo kết quả đo vẽ sơ bộ trên Google Earth hố sụt có diện tích 2,18 ha.
Ảnh: Trần Xuân Mùi
Hố sụt có hình thái đặc biệt, với các vách đá mở rộng theo hướng từ trên xuống dưới, tạo nên dạng địa hình được mô tả là “bát úp ngược”. Để tiếp cận khu vực phía dưới, các thành viên đã thiết lập hệ thống dây và thiết bị bảo hộ, thực hiện kỹ thuật đu dây xuống các vách đá gần như thẳng đứng, với độ sâu tiếp cận khoảng 120 m. Bên trong hố sụt là địa hình phức tạp, gồm các vách đá, đá vụn và thảm thực vật rừng. Một số vị trí có dấu hiệu đất đá sạt lở; vật liệu tích tụ tại chân vách đã gây khó khăn cho việc tiếp cận và kiểm tra các khu vực bên dưới.
Ảnh: Công ty Jungle Boss
Theo anh Nguyễn Văn Úy, Phó Giám đốc Công ty TNHH Jungle Boss, Giám đốc an toàn của đơn vị, đây là một trong những hố sụt có quy mô lớn mà anh từng ghi nhận trong quá trình hoạt động tại khu vực Phong Nha – Kẻ Bàng. Việc ghi nhận và bổ sung thông tin về hố sụt góp phần mở rộng tư liệu thực địa về địa hình núi đá vôi trong khu vực, đồng thời đặt ra yêu cầu nghiên cứu chuyên sâu hơn về đặc điểm địa chất, địa mạo và quá trình biến đổi địa hình.
Trong phạm vi khảo sát, đoàn chưa phát hiện cửa hang có khả năng tiếp cận để tiếp tục thám hiểm, chưa ghi nhận dòng chảy hoặc luồng khí rõ rệt có thể sử dụng làm dấu hiệu chỉ dẫn đến hệ thống hang ngầm. Đoàn ghi nhận một khe nứt nhỏ trên vách đá, có chiều cao khoảng 5 m và chiều sâu ước tính 12–15 m. Tuy nhiên, qua kiểm tra, khe nứt không ghi nhận dòng chảy hay luồng khí lưu thông rõ rệt, đồng thời chưa có đủ bằng chứng để xác định đây là cửa vào của một hang động.
Ảnh: Công ty Jungle Boss
Theo nhận định của ông Kevin Ditamore, nước tại khu vực có thể thoát qua nhiều lỗ rỗng và khe nứt nhỏ thay vì tập trung thành một dòng chảy duy nhất. Trong phạm vi đã khảo sát, đoàn chưa tìm thấy cửa mở có kích thước đáng kể hoặc dấu hiệu luồng khí đi lên từ đáy hố sụt. Bên cạnh đó, đất đá sạt lở tại chân vách đã che lấp một số vị trí, hạn chế khả năng kiểm tra các khoảng trống tiềm tàng bên dưới. Vì vậy, kết quả khảo sát hiện chưa đủ cơ sở để xác định sự tồn tại, quy mô và hướng phát triển của hệ thống hang ngầm tại khu vực. Khả năng tồn tại các khoảng rỗng bị đất đá che lấp cần được tiếp tục nghiên cứu, kiểm chứng bằng các phương pháp khảo sát địa chất và địa mạo phù hợp.
Bên trong hố sụt, đoàn khảo sát ghi nhận thảm thực vật rừng phát triển tại nhiều vị trí, xen giữa các khu vực đá vụn và chân vách đá. Một số vị trí có thạch nhũ cũng được ghi nhận trong quá trình khảo sát.
Ảnh: Công ty Jungle Boss
Bên cạnh các đặc điểm về địa hình và cảnh quan, đoàn khảo sát ghi nhận một số vỏ ốc, vỏ sò tại khu vực hố sụt; đồng thời quan sát được dấu hiệu khỉ sinh sống và nghe thấy âm thanh của đàn khỉ phát ra từ khu vực vành hố. Đây là những ghi nhận ban đầu, cung cấp thêm thông tin về sự hiện diện của sinh vật tại khu vực khảo sát. Tuy nhiên, để đánh giá đầy đủ thành phần loài, mức độ đa dạng sinh học và đặc điểm sinh thái, cần có các hoạt động điều tra, khảo sát chuyên ngành.
Kết quả khảo sát bước đầu đã bổ sung thông tin về hình thái, quy mô ước tính, hiện trạng địa hình và các đặc điểm cảnh quan tự nhiên của hố sụt Chà Nòi – Khe Gát. Tuy nhiên, do điều kiện tiếp cận còn hạn chế, các thông tin thu thập được chưa đủ cơ sở để xác định đầy đủ cơ chế hình thành, lịch sử phát triển địa hình cũng như khả năng tồn tại hệ thống hang ngầm tại khu vực.
Kết quả khảo sát và các tư liệu ghi nhận được là nguồn thông tin khoa học có giá trị, khẳng định giá trị về giá trị địa chất, địa mạo và đa dạng sinh học của Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng và phục vụ công tác tuyên truyền.
Trong thời gian tới, Ban quản lý Vườn sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp giữa các đơn vị chuyên môn, các chuyên gia hang động để nghiên cứu, bổ sung dữ liệu khoa học nhằm làm rõ những đặc điểm tự nhiên của hố sụt, xác định chính xác kích thước, đặc điểm địa mạo và cấu trúc địa chất của hố sụt; đánh giá hệ thống khe nứt, dấu hiệu sạt lở và khả năng tồn tại các khoảng rỗng ngầm; điều tra thảm thực vật và động vật hoang dã sẽ góp phần bổ sung dữ liệu khoa học phục vụ phục vụ công tác quản lý, nghiên cứu và bảo tồn các giá trị di sản thiên nhiên của Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng.
Xuân Mùi
Share this article
