Trong hành trình khám phá Di sản Thiên nhiên Thế giới VQG Phong Nha - Kẻ Bàng, nơi hội tụ cảnh quan các hang động tuyệt mỹ cùng những di tích tâm linh đậm bề dày lịch sử.
Đến với điểm du lịch Động Phong Nha - Động Tiên Sơn, du khách sẽ bắt gặp một chốn linh thiêng: Đền thờ Thần động - Tiên Sư Cốc Tự. Nơi đây không chỉ lưu giữ những giá trị văn hóa lâu đời mà còn được ví như "linh hồn" trấn giữ long mạch và cội nguồn sinh khí cho cả một vùng đất di sản.
(Ngôi Đền cạnh cửa động Phong Nha)
Đền thờ thần động - “Tiên Sư Cốc Tự” được triều vua Gia Long sắc phong làm thần “Hiển Linh”, đến năm Minh Mệnh thứ 5 (1824) gia phong làm thần “Ưng Diệu”. Tương truyền rằng, khu vực động Phong Nha là nơi trú ngụ của thần động (được tôn xưng là “Tiên Sư”) và các thần linh trấn ngự trong khu vực, nơi có nguồn nước chảy ra vô tận, là điểm giao hoà sinh khí giữa trời và đất; vì vậy, nước chảy từ động Phong Nha có khả năng diệu ứng cho vạn vật sinh linh.
(Không gian bên ngoài Đền thờ)
Hàng năm vào tháng 5 âm lịch người dân trong vùng tổ chức lễ Cầu đảo (cầu mưa) với nghi lễ hiến tế vật linh, kèm theo sớ trình cầu xin trời đổ mưa. Người dự lễ đứng thành vòng tròn trước sân đền, khi nghe tiếng trống vang lên (biểu hiện tiếng sấm), trai làng dâng lễ vật hiến tế xuống thủy vực trước cửa động, mọi người cùng nhảy múa kết hợp với nghi lễ bái vọng xin trời mưa xuống. Theo người dân trong vùng, sau lễ nghi “xin nước thần”, trời đổ mưa to. Từ đó, dân trong vùng cho rằng lời thỉnh cầu của lễ hội Cầu đảo tại đền thờ có linh ứng. Vì thế, hàng năm vào những ngày đầu mùa hạ, dân trong vùng tổ chức lễ “xin nước thần” để vạn vật sinh sôi, muôn dân sung túc.
Đền thờ thần động Tiên Sư được xây dựng vào khoảng thế kỷ thứ XVI dưới thời nhà Mạc; được lập dựng sát cửa hang Phong Nha, quy mô tương đối nhỏ và mặt quay về hướng Bắc. Thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cũng như thời gian, ngôi đền bị hư hỏng và được Sở Văn hóa - Thông tin Quảng Bình trùng tu tôn tạo lại vào năm 1999. Tuy vậy, do vị trí của đền nên rất ít du khách biết để lên dâng hương, viếng thần động. Để tiện cho việc dâng hương, năm 2013, Ban Quản lý VQG Phong Nha - Kẻ Bàng đã di chuyển và phục dựng đền ra vị trí bây giờ. Đền thờ tọa lạc ở vị trí khá lý tưởng trên diện tích 300 m2, cách mặt nước sông Son 50 m, mặt chính quay về hướng Đông-Nam; kiến trúc của đền được phục dựng nguyên bản mang sắc thái kiến trúc của phật giáo: nóc hậu đình chạm trỗ hai con rồng chầu mặt nguyệt, tục gọi là “Lưỡng long triều nguyệt” hay “Lưỡng long tranh châu”, biểu tượng cho sức mạnh thần thánh đồng thời ẩn chứa những giá trị nhân văn, phản chiếu trí tuệ, ước vọng của con người. Phía trước cổng đền là hai con Nghê chầu còn gọi là “Chó đá”. Trong đời sống của người dân Việt, con thú được coi là người bạn thân thiết, gần gủi, đồng thời cũng là linh vạt để chống lại các tà ma, ác quỷ. Ngoài ra đền còn một số hình tượng linh khác. Vật liệu để xây dựng đền hoàn toàn bằng gỗ lim, mái lợp ngói âm dương. Đền gồm 2 phần chính (Phương Đền và Hậu Đền); Phương Đền là khu vực để khách dừng chân nghỉ ngơi, chỉnh đốn lại trang phục, chuẩn bị lễ vật trước khi vào thỉnh viếng các chư thần, tiền bối chủ nhân của vùng đất. Hậu Đền là không gian thiêng, gồm 3 gian với không gian rộng. Gian giữa là nơi đặt bàn thờ, được thiết trí làm 3 bậc từ cao xuống thấp, phía trên là bức hoành phi ghi 2 chữ “ Phụng Thiên” có nghĩa là thi hành lệnh trời hoặc thiên tử. Dưới bức hoành phi là bàn thờ thần chủ với bài vị mang thần hiệu “Phong Nha Tiên Sư Cốc Thần”, có ý nghĩa là vị thần tiền chủ trấn ngự động Phong Nha. Bên phải thờ sắc phong của vua Gia Long “Hiển Linh Chi Thần”, bên trái thờ sắc phong của vua Minh Mạng thứ 5 vào năm 1824 “Ưng Diệu Chi Thần”. Dưới bàn thờ của vị thần tiền chủ là bàn phối thờ chư vị thần linh đã từng và đang trấn ngự trong vùng như Sơn Thần, Thổ Thần, Thủy Thần, vạn vật thần linh…..mà trong văn hóa tâm linh gọi là “tầng lớp Sơn Xuyên” cùng những vong hồn thiêng liêng khác ở trong khu vực.
(Không gian bên trong Đền thờ)
Việc thỉnh nguyện, dâng viếng đền thờ thần động Tiên Sư ngày nay không chỉ đã trở thành nề nếp, tập tục không thể thiếu của dân cư đang làm ăn sinh sống trong khu vực Phong Nha mà còn là nơi thỉnh nguyện và khẩn cầu của tất cả du khách thập phương có dịp ghé chân qua đây. Điều đó mang lại sự an lành và yên bình cho họ khi đến để chiêm ngưỡng Phong Nha – Kẻ Bàng hôm nay.
Trung Thành
Share this article
