Có những con đường được mở bất chấp đạn bom của kẻ thù, nó được đánh đổi bằng máu xương và tuổi xuân của hàng ngàn, hàng vạn người con ưu tú và Đường 20 - Quyết Thắng là một trong những con đường như vậy. Mỗi mét đường, mỗi con dốc, mét ngầm nơi đây đều thấm đậm xương máu của nhiều thế hệ chiến sĩ bộ đội, thanh niên xung phong, dân công hoả tuyến.
Tuyến đường 20 Quyết Thắng lịch sử uốn lượn xuyên giữa đại ngàn Phong Nha - Kẻ Bàng.
Bản hùng ca giữa đại ngàn Trường Sơn
Đường 20 - Quyết Thắng là một trong những tuyến “rọc ngang” Trường Sơn quan trọng thuộc hệ thống đường Hồ Chí Minh trên đất Quảng Bình trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước, phá thế độc đạo của tuyến đường 12A, vận chuyển sức người, sức của từ hậu phương miền Bắc chi viện cho chiến trường miền Nam.
Tuyến đường này được khởi công ngày 21/01/1965 và thông xe ngày 31/5/1966, dài 125 km, bắt đầu từ Km số 0 tại thôn Phong Nha, xã Sơn Trạch (nay là xã Phong Nha, tỉnh Quảng Trị) đến ngã ba Lùm Bùm (nước CHDCND Lào).
Phát hiện vai trò chiến lược của tuyến đường này, khi leo thang bắn phá miền Bắc từ năm 1965 đến năm 1972, không quân Mỹ đã tập trung bắn phá rất khốc liệt, bất kể ngày đêm, những địa danh như ATP (Cua chữ A, ngầm Ta Lê, đèo Phu La Nhích), ngầm Trạ Ang, ngầm Cà Roòng, dốc Ba Thang…đã trở thành những “tọa độ lửa”, túi bom khổng lồ của không lực Mỹ trút xuống. Đường bị băm nát, đất đá bị cày xới, cây rừng tan hoang, trơ trụi, hố bom chằng chịt.
Dưới làn mưa bom bão đạn của quân thù, khẩu hiệu “Đánh địch mà đi, mở đường mà tiến”, “Tất cả cho tiền tuyến, tất cả vì miền Nam ruột thịt”, “Tim có thể ngừng đập, nhưng mạch máu giao thông không thể tắc”, “vẫn vang lên như những lời thề son sắt, giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc. Hàng ngàn, hàng vạn chàng trai, cô gái tuổi mười tám, đôi mươi của các tỉnh Quảng Bình, Thanh Hoá, Nghệ An, Thái Bình, Hà Nam Ninh…ngày đêm kiên cường bám cầu, bám đường, bám trọng điểm, phá bom, san lấp mặt đường, giữ cho tuyến đường luôn thông suốt để từng đoàn xe, đoàn quân hành quân, chi viện kịp thời cho chiến trường.
Trên tuyến đường ấy, đã có hàng ngàn, hàng vạn chiến sĩ bộ đội, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến đã anh dũng ngã xuống. Máu xương của họ hòa vào đất đá, cỏ cây Trường Sơn làm nên một con đường huyền thoại.
Đền tưởng niệm các Anh hùng Liệt sĩ Đường 20 Quyết Thắng - địa chỉ đỏ tri ân những người con đã ngã xuống vì độc lập dân tộc.
Hang Tám Cô - Khúc tráng ca tuổi 20
Trong trang sử bi tráng của Đường 20 - Quyết Thắng, sự kiện ngày 14/11/1972 tại Km 16+500 mãi là dấu mốc đau thương dù thời gian đã lùi xa hơn nữa thế kỷ.
Ngày 14/11/1972, 08 Thanh niên xung phong thuộc đơn vị C217 - N25 - P31, quê Thanh Hóa gồm: Nguyễn Văn Huệ, Đỗ Thị Loan, Lê Thị Lương, Trần Thị Tơ, Lê Thị Mai, Hoàng Văn Vụ, Nguyễn Mậu Kỷ và Nguyễn Hữu Phương nhận lệnh từ Binh trạm 14 (Công Trường 20) hành quân ra khu vực Bến Tróoc (xã Phong Nha) để bốc dỡ hàng hoá từ các ca nô lên các xe quân sự để vận chuyển vào chiến trường.
Khoảng 8h00 ngày 14/11/1972, các anh, các chị xuất phát từ Km 27, khi đến Km16+500, đã vào giờ cao điểm buổi trưa nên các anh, các chị dừng chân nghỉ ngơi tại Hang Tám Cô, chờ đầu giờ chiều tiếp tục lên đường. Đường 20 - Quyết Thắng vào những ngày này bị máy bay Mỹ bắn phá rất ác liệt, nhiều khúc đường: Km 21, ngầm Cà Roòng bị tắc, xe pháo không thể hành quân. Do vậy, Đoàn 5043 pháo binh trên đường hành quân vào chiến trường miền Nam phải nguỵ trang, cất dấu xe pháo dọc đường từ Km 16 đến Km 21 chờ thông đường. Cùng thời điểm 08 Thanh niên xung phong C217 sử dụng Hang Tám Cô để nghỉ, còn có 05 chiến sỹ Tiểu đoàn 1, Đoàn 5043 pháo binh gồm: Mai Đức Hùng, Đinh Công Đính, Nguyễn Văn Quận, Sầm Văn Mắc và Nguyễn Văn Thủy cũng đang ở hang để trực bảo vệ xe pháo bên ngoài.
Không gian khu vực Km 16+500 đang yên bình, bất ngờ, máy bay Mỹ đến ném bom. Không may, một loạt bom nổ ngay tại cửa Hang Tám Cô, một khối đá khổng lồ nặng hàng trăm tấn đổ sập, bịt kín cửa hang, vùi lấp 13 người trong đó. Ngay sau trận bom, đồng đội các anh, các chị đã lao đến cửa hang tìm kiếm, tìm mọi cách để cứu các anh, các chị nhưng tất cả đều không thể…….. 13 người đã anh dũng hy sinh.
Sự kiện 08 Thanh niên xung phong và 05 chiến sỹ pháo binh mãi mãi nằm lại trong Hang Tám Cô đã trở thành biểu tượng bất diệt của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam. Họ ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, mang theo những ước mơ còn dang dở, để đất nước có ngày thống nhất, hoà bình, non sông liền một dải.
Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Hang Tám Cô - nơi 08 thanh niên xung phong thuộc đơn vị C217 và 05 chiến sĩ pháo binh thuộc Đoàn 5043 hy sinh.
Những địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng
Đường 20 - Quyết Thắng hiện lưu giữ hàng loạt di tích lịch sử cấp quốc gia và quốc gia đặc biệt gắn liền với tuyến đường Trường Sơn huyền thoại. Ngoài Hang Tám Cô, Trạ Ang, Tổng kho NH, Dốc Ba Thang, Hang Y tá, tuyến đường này còn có nhiều "tọa độ lửa" và công trình tưởng niệm nổi bật khác như Tượng đài Thanh niên xung phong. Đền tưởng niệm các AHLS Đường 20 - Quyết Thắng, Đền tưởng niệm liệt sỹ Trường Sơn, Trọng điểm Cà Ròng - ATP.
N
ghi lễ dâng hương, tưởng niệm tại Đền tưởng niệm các Anh hùng Liệt sĩ đường 20 Quyết Thắng.
Những di tích, công trình tưởng niệm này là những "địa chỉ đỏ" linh thiêng để tri ân các anh hùng liệt sĩ và hiện nay đang trở thành những điểm đến thường xuyên của du khách, của các trường học, đoàn thanh niên các cấp trong các hoạt động về nguồn để giáo dục truyền thống yêu nước, để mỗi bạn trẻ hiểu rằng cuộc sống hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng bao xương máu của thế hệ cha ông. Các địa chỉ đỏ này là những bài học sống động về tinh thần yêu nước, niềm tự hào dân tộc đang ngày càng được vun đắp cho thế hệ trẻ trên hành trình viết tiếp truyền thống của đất nước.
Trung Thành
Chia sẻ bài viết
