Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha - Kẻ Bàng được UNESCO công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới lần đầu vào năm 2003 theo tiêu chí địa chất, địa mạo và lần thứ hai vào năm 2015 theo tiêu chí đa dạng sinh học, sinh thái. Đây là khu rừng đặc dụng có giá trị đặc biệt về đa dạng sinh học, cảnh quan thiên nhiên và địa chất, địa mạo. Với diện tích rừng lớn, địa hình chủ yếu là núi đá vôi xen kẽ, công tác phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR) tại đây luôn đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, nhất là vào mùa khô, nắng nóng kéo dài từ tháng 3 đến tháng 8 hằng năm.
Khu vực Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng có nhiệt độ bình quân năm dao động từ 23°C đến 25°C, tuy nhiên nhiệt độ giữa các tháng biến động tương đối lớn. Thời tiết nóng nhất trong năm thường rơi vào các tháng 6, 7, 8 với nhiệt độ trung bình trên 28°C. Mùa hè nhiệt độ cao, thường xuyên chịu ảnh hưởng của gió khô, hanh nóng (gió Lào), nên nhiệt độ cao tuyệt đối có thể đạt trên 40°C, làm gia tăng nguy cơ cháy rừng.
Một góc Di sản thiên nhiên thế giới VQG Phong Nha - Kẻ Bàng
Đặc thù lớn nhất của Vườn Quốc gia là địa hình hiểm trở, đồi núi đá vôi bị chia cắt mạnh, nhiều khu vực núi đá vôi dựng đứng, có những nơi không có khe suối, nguồn nước (như khu vực Hung Dạng), các tuyến đường tuần tra nhỏ, hẹp, khó tiếp cận bằng phương tiện cơ giới. Khi xảy ra cháy rừng, việc tiếp cận hiện trường, tổ chức lực lượng, vận chuyển trang thiết bị, nước và hậu cần phục vụ chữa cháy gặp rất nhiều khó khăn, làm gia tăng nguy cơ cháy lan, kéo dài thời gian chữa cháy và xử lý tình huống.
Nhận thức rõ những yếu tố bất lợi đó, Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng với lực lượng nòng cốt là Trung tâm Bảo vệ rừng và Di sản thế giới luôn xác định công tác PCCCR là nhiệm vụ trọng tâm, ưu tiên hàng đầu, với phương châm “phòng là chính, chữa cháy kịp thời, hiệu quả, an toàn”. Các đơn vị trực thuộc đã chủ động xây dựng phương án PCCCR sát với điều kiện thực tế từng lô, khoảnh, tiểu khu và các vùng trọng điểm dễ xảy ra cháy rừng; phân công lực lượng trực gác lửa 24/24 giờ trong thời kỳ cao điểm; tăng cường tuần tra, kiểm soát rừng, đặc biệt tại các khu vực có nguy cơ cháy cao. Trong 3 tháng đầu năm, các Trạm Bảo vệ rừng đã thực hiện 524 đợt tuần tra, bảo vệ rừng với 937 ngày, 413 đêm, quãng đường tuần tra trên 5.248 km, qua đó không để xảy ra vụ cháy rừng nào trên lâm phận Vườn Quốc gia.
Lực lượng chuyên trách Bảo vệ rừng VQG tuần tra, kiểm tra rừng dọc tuyến đường Tỉnh 562 (đường 20)
Bên cạnh đó, công tác chuẩn bị lực lượng, phương tiện và hậu cần tại chỗ được đặc biệt chú trọng. Các phương tiện, trang thiết bị, dụng cụ chữa cháy được rà soát, mua sắm bổ sung, tu sửa thường xuyên nhằm bảo đảm sẵn sàng ứng phó trong điều kiện địa hình phức tạp, không thể sử dụng các phương tiện chữa cháy hiện đại. Việc tổ chức lực lượng theo hướng “tinh gọn, cơ động, am hiểu địa bàn” được coi là yếu tố quyết định trong xử lý các tình huống cháy rừng tại khu vực núi đá vôi.
Kiểm tra thiết bị phòng cháy chữa cháy rừng
Song song với đó, Vườn Quốc gia đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật về PCCCR cho người dân vùng đệm, các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lâm phận Vườn Quốc gia và khách du lịch; nâng cao ý thức trách nhiệm trong việc sử dụng lửa, ngăn ngừa nguy cơ cháy rừng từ sớm, từ xa. Trong 3 tháng đầu năm 2026, Trung tâm Bảo vệ rừng và Di sản thế giới đã tổ chức 105 đợt tuyên truyền, vận động, giáo dục pháp luật tại 79 lượt tổ dân phố, thôn, bản, với sự tham gia của 1.535 lượt người dân; qua đó vận động giao nộp 01 khẩu súng quân dụng và 01 cá thể động vật hoang dã.
Tuyên truyền pháp luật về quản lý, bảo vệ rừng, PCCCR cho người dân Tổ dân phố Cù Lạc 1, xã Phong Nha
Công tác phối hợp với chính quyền địa phương, lực lượng Kiểm lâm, Công an, Bộ đội Biên phòng và các đơn vị liên quan cũng được tăng cường nhằm kịp thời huy động lực lượng, phương tiện khi có tình huống cháy rừng xảy ra. Trong thời gian qua, các Trạm Bảo vệ rừng đã phối hợp tổ chức 174 đợt tuần tra, trực chốt, kiểm soát với các Tổ bảo vệ rừng ở các xã vùng đệm trong công tác bảo vệ rừng tại lâm phận Vườn Quốc gia và các khu vực giáp ranh, đồng thời phối hợp tổ chức 10 đợt tuần tra liên ngành với các Đồn Biên phòng.
Với sự chủ động, quyết liệt và đồng bộ trong triển khai các giải pháp PCCCR, cùng tinh thần trách nhiệm cao của lực lượng bảo vệ rừng, Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng quyết tâm bảo vệ an toàn diện tích rừng được giao quản lý, hạn chế thấp nhất thiệt hại do cháy rừng gây ra, góp phần gìn giữ hệ sinh thái rừng và bảo vệ Di sản thiên nhiên thế giới ngày càng bền vững.
Trần Quỳnh - Anh Tuấn
Chia sẻ bài viết
